pepernoothoofd

Pepernoten proeven

Het Parool, koop die krant! Vandaag – woensdag 12/11 – een groot artikel van mij over Pepernoten. Over de  oorsprong – niets met Sinterklaas te maken – de verschillen tussen kruidnootjes en pepernootjes, mooie historische verhalen en natuurlijk een test. Er zijn zoveel verschillende noten, met de gekste smaakjes, zelf cappuccino en framboos.

Eén noot kwam te laat binnen, de light noot, die proef ik hier. Ze komt van Jumbo en is lastig te krijgen in Amsterdam omdat alleen grote Jumbo’s hem verkopen. Verder nog een aantal extra recepten van klassieke Pepernoten.

Een lekkere pepernoot is gemaakt met goeie kruiden, dat bepaalt de smaak. De rest van de ingrediënten, zoals suiker bloem en ei, is niet zo interessant. De lekkerste doorsnee pepernoot vind ik die van de Hema. De goedkoopste soort. En, als afgeleid product, is ook de Truffelnoot niet te versmaden. Nee, er zit geen paddenstoel in, het is een paddenstoeltje met een laagje witte chocolade om het nootje en wat cacao eroverheen. Het heeft weinig meer met de oorsprong te maken, maar het is prettig troostvoedsel en niet zo idioot groot als die rare ‘authentieke’ pepernoten die in de eerste Pepernotenwinkels te koop zijn. Die in Amsterdam zit in de van Woustraat 101.

pepernoottruf

Daatjes Pepernoot op film

In het artikel staat ook een recept van de pepernoten van dienstmeid Daatje (uit 1905). Als je zin hebt, maak ze, ze zijn zo ontzettend lekker. Patissier Cees Holtkamp bakt ze en op FOODTUBE staat een zeer instructief filmpje. Ze zijn de moeite van het maken waard want ze smaken betoverend lekker: een citrussmaak met een vleugje peper. Ze zijn keihard, daarom doe je er goed aan ze te dopen. In de koffie, de thee of misschien zelfs wel een glas rode of zoete wijn.

Het zijn de lekkerste noten die ik ooit geproefd heb. Ze waren – helaas – op voor ik bedacht dat ik er een foto van moest maken. Het oordeel: hard, bij de eerste bijt explodeert de citrus in je mond. De kleine stukjes gekonfijte sinaasappelschil geven een prettige taaie beet en dan plots als je denkt dat het op is, blijft er een snufje pepersmaak in je mond achter.

Holtkamp gebruikt in dit recept witte peper, als je ze helemaal historissch correct wilt bakken, gebruik dan staartpeper, ook wel cubebe genoemd. Dat kan je nergens kopen, maar wel bestellen op internet.

 

De Light noot van Jumbo

Ik heb een kleine getroubleerde relatie met Light producten. Er kan bijna altijd minder suiker in producten die in Nederland gemaakt worden. Nederland heeft een veel zoetere smaak dan ons omringende landen. Dus minder suiker juich ik toe. Maar niet het idee dat erachter zit: snoepen is zondig. Gek detail: de hoeveelheid calorieën in deze noten is bijna even hoog als in alle andere pepernoten.

Met deze kleine persoonlijke noot vooraf, moet ik bekennen dat ik ze lekker vind. Knapperig. Inderdaad niet te zoet, maar vooral goed gekruid. Ik proef vooral kaneel. De sinaasappel die op de ingrediëntenlijst genoemd wordt, ontdek ik niet.

pepernootlight

 

Historie

Culinair historica Lizet Kruyff heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de oorsprong van de pepernoot. Op haar blog Spinazieacademie schrijft zij meer over de pepernoten. Wat je daar niet kunt vinden is haar verhaal dat de oudste vermelding te vinden is in de Bataviasche Courant van 14 juli 1821.In de verkoop gaan van de firma Soesman en Wilson o.a. terpentijn, zalm, haring, saucijzen, zeep, pepernoten, gedroogde visch, ijzeren pannen, teer, en nog zo wat. Een handelshuis verder gaat het ook om scheepsbeschuit. Pepernoten, wat zouden dat in dit geval zijn? In ieder geval bedoeld als bevoorrading voor schepen.  In 1823 een advertentie in de Leeuwarder Courant, daar lijkt de pepernoot meer een onderdeel van de inventaris van een bakkerij.
In 1861 (Bakker Geenen) en in 1866 is het raak in de Sumatra krant. Bakker Saulus in Padang heeft voor Sinterklaas onder andere pepernoten in de aanbieding. Alles tegen contante betaling.
Iets breder wordt het verhaal in 1869 in het Bataviasche Handelsblad, waar je bij twee flesschen verse pepernoten (een gulden per flesch), een ganzenbord en dobbelstenen cadeau krijgt. Dat klopt weer met het beeld dat we uit de dagboekjes van de jonge dames Swellengrebel krijgen, halverwege de 18de eeuw. Pepernoten als fiches bij het spel.
In 1871 en volgende jaren gaan de advertenties in het verre Indië vooral over de verkoop van kruidkoek en pepernoten en kransjes en andere typisch Hollandse heimwee-koekjes.
Pas in het laatste decennium van de 19de eeuw gaan ook de advertenties in ons land over Sinterklaassnoep, waaronder pepernoten. Welk recept daarbij hoort, dat van de pepernoot of de kruidnoot (zoals we dat onderscheid nu maken) blijft voorlopig in het duister. In die tijd waren er nog geen kookrubrieken in de krant die de lezers van seizoensrecepten voorzagen.

Van den Brenk’s peperneuten

Dit recept is van Kruyff. Hiermee maak je dus niet de knapperige kruidnoot, maar de echte klassieke pepernoot die smaakt naar taaitaai.

Dit heb je nodig: 150 gram honing, 40 gram water, 100 gram bruine basterdsuiker. En dan: 300 gram roggebloem, 3 gram zout. En tenslotte: 12 gram gemalen anijs, 10 gram bakpoeder, 20 gram water.
Voor het bakken: zonnebloemolie, boter.

En zo doe je het: Verwarm de honing, 40 gram water en bruine basterd samen tot ongeveer 90 graden. Roer het zout door de roggebloem en meng dit met het honingmengsel en laat dit een dag rijpen. Meng de anijs, bakpoeder en de 20 gram water door het basisdeeg. Verwarm de oven voor op 170 graden Celsius. Rol flinke knikkers van het deeg met handen die je bevochtigt met zonnebloemolie. Leg de pepernoten op een met boter ingevet bakblik of op bakpapier en druk ze een beetje aan. Bak de pepernoten in 20 minuten goudbruin. Haal de pepernoten na het bakken uit elkaar. Smullen maar.

Tot slot

Verpakkingen van Sinterklaasproducten zijn vaak oubollig. Kijk naar het zakje hierboven waar een knullige Piet struikelt over zijn eigen waar. Kunnen voor dat soort tekeningen niet goeie illustratoren worden gebruikt. Dit ziet eruit of ze het ergens per meter bestellen.

Een heel eenvoudige verpakking, zoals het huismerk van AH doet daarentegen weer denken aan zakken hondenvoer, vooral ook door de hoeveelheid, 1 kilo.

pepernootah

 

0 antwoorden

Laat een reactie achter

Wilt u zich mengen in de discussie?
Voel u niet bezwaard om bij te dragen!

Geef een reactie